De Sint Servaasbrug verbindt al ruim zeven eeuwen het centrum van Maastricht met Wyck. Minder bekend is wie haar liet bouwen. Dat was het Kapittel van Sint Servaas, tussen 1280 en 1298. De kanunniken haalden er tol op en droegen de brug in 1646 over aan de stad.
Wie bouwde de Sint Servaasbrug?
De brug werd tussen 1280 en 1298 gebouwd in opdracht van het Kapittel van Sint Servaas. Zij verving een brug die in 1275 was ingestort. Het kapittel had een direct belang bij een goede oversteek, want het inde een deel van de tol.
Of de ingestorte brug nog de Romeinse Maasbrug was, is onzeker. Historici betwijfelen of een Romeinse brug twaalf eeuwen kon blijven staan. Een middeleeuwse opvolger van die Romeinse brug ligt daarom meer voor de hand.
Een aflaat voor een stenen brug
Een brug van steen was een kostbaar project. Het kapittel vond een deel van het geld via een aflaat. Op 29 januari 1284 gaven negentien bisschoppen in het Italiaanse Orvieto daar toestemming voor. Wie aan de bouw bijdroeg, kon zo een aflaat verdienen.
De oorkonde uit 1284 vermeldt uitdrukkelijk dat de nieuwe brug van steen zou worden, anders dan haar voorganger. De middeleeuwse brug telde negen stenen bogen. Aan de kant van Wyck lag bovendien een houten deel.
Tol, onderhoud en de overdracht aan de stad
De brug bracht geld op. Wie over de Maas wilde, betaalde tol. Na aftrek van de reparatiekosten ging de helft naar de proost en de helft naar het kapittel. Zo hoorde de brug bij de inkomsten waarvan de kanunniken leefden, net als het grondbezit van het kapittel.
Het onderhoud van een brug over een rivier was echter duur. Al in 1349 nam de stad driekwart van de onderhoudskosten voor haar rekening. In 1646 droeg het kapittel de brug definitief over aan de stad, omdat het onderhoud te duur was geworden.
Van Maasbrug tot Sint Servaasbrug
Eeuwenlang heette de brug gewoon de Maasbrug. Pas in 1932 kreeg zij de naam Sint Servaasbrug, naar de beschermheilige van de stad. Van 1932 tot 1934 werd de brug bovendien grotendeels herbouwd. Ze werd daarbij 2,5 meter breder en kreeg betonnen bogen.
Aan de kant van Wyck kwam toen een stalen hefgedeelte. Dat deel werd op 10 mei 1940 op bevel van de Nederlandse legerleiding opgeblazen. Op 13 september 1944 bliezen Duitse troepen de brug opnieuw gedeeltelijk op. De torens op de hoofdpijler zijn na de oorlog niet herbouwd.
Vandaag telt de brug zeven bogen en is zij een rijksmonument. Ze wordt vaak de oudste brug van Nederland genoemd. Dat klopt voor de oorsprong, al is veel van het huidige bouwwerk jonger.
Veelgestelde vragen
Hoe oud is de Sint Servaasbrug?
De brug werd gebouwd tussen 1280 en 1298, in opdracht van het Kapittel van Sint Servaas. Daarmee gaat zij ruim zeven eeuwen terug. Wel is de brug van 1932 tot 1934 grotendeels herbouwd en in de Tweede Wereldoorlog twee keer beschadigd.
Waarom heet de brug Sint Servaasbrug?
De brug is genoemd naar Sint Servaas, de beschermheilige van Maastricht. Die naam kreeg zij pas in 1932. Daarvoor heette zij de Maasbrug. De nieuwe naam past bij de geschiedenis. Het Kapittel van Sint Servaas had de brug namelijk in de dertiende eeuw laten bouwen.
Is de Sint Servaasbrug de oudste brug van Nederland?
De brug wordt vaak de oudste brug van Nederland genoemd. Haar oorsprong gaat terug tot de bouw tussen 1280 en 1298. Door de herbouw van 1932 tot 1934 en de oorlogsschade is echter een groot deel van het huidige bouwwerk jonger.
Over de brug naar het plein
Wie vanuit Wyck over de Sint Servaasbrug loopt, volgt een route die het kapittel ruim zeven eeuwen geleden mogelijk maakte. Niet ver daarvandaan liggen de Sint-Servaasbasiliek en het Henric van Veldekeplein, het oude centrum van het kapittel.
Meer over de mensen achter de brug leest u bij het Kapittel van Sint Servaas.
Wie het plein wil bezoeken, kan een rondleiding op afspraak plannen.
Bronnen
- Wikipedia, Sint Servaasbrug, met literatuur van onder anderen Régis de la Haye en P.J.H. Ubachs en I.M.H. Evers (geraadpleegd 22 oktober 2026). https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint_Servaasbrug
- Wikipedia, Kapittel van Sint-Servaas (geraadpleegd 22 oktober 2026). https://nl.wikipedia.org/wiki/Kapittel_van_Sint-Servaas
- Rijksmonumentenregister, monument 28026. https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/28026
Het Kapittel van Sint Servaas was acht eeuwen het machtigste geestelijke college van Maastricht en is op 12 oktober 2023 heropgericht om zijn erfgoed te bewaren, te onderzoeken en te delen. Meer over het Kapittel
